#sanat

DÜNYADA TEK: İSTANBUL KARTONPİYER MÜZESİ

BARIŞ ÇAKMAKCI | 1 Haziran 2015 #sanat

Geçtiğimiz günlerde bir tesadüf sonucu tanışma fırsatı bulduğum birinden bahsetmek istiyorum. İsmi Kemal Cinbiz. Onu özel kılan şey, bir kartonpiyer üstadı olması. Evet usta değil, üstad... Adettendir, Kemal Usta denilmesini istese de kendi yaptığı işi sanat olarak adlandıran ve aşkla, tutkuyla bağlı olan biri o.

Giris

Kemal Usta, 1947 yılında dönemin önde gelen ustalarından Garabet Cezayirliyan’ın yanında Tophane’de mesleğin inceliklerini öğrenerek başlamış. 18 yıl birlikte çalıştıktan sonra ustasının isteğiyle Boğazkesen Caddesi’nde kendi atölyesini açmış. Bugün atölyesinin olduğu bina, bir dönem tütün deposu da olarak kullanılmış olan Saint Joseph Yetimhanesi diye de biliniyor.

 Kemal Usta

Rita Ender’in İletişim Yayınları’ndan çıkan kitabı Kolay Gelsin’de anlattığı üzere, usta Cezayirliyan’dan devraldığı mirasla pek çok önemli yerin kartonpiyerleri atölyesinde yer alıyor. Sait Halim Paşa Yalısı, Adile Sultan Sarayı, Malta Köşkü, Dolmabahçe Sarayı, Büyük Kulüp ve Cağaloğlu’ndaki Vilayet Konağı’nın yanı sıra, Emek, Alkazar ve Beyoğlu’nda döneminin en süslü sineması İpek Beyoğlu sinemaları bir çırpıda sayabildiklerinden.

Atölye’de Kemal Usta ve oğlunun yanı sıra üç kişi daha çalışıyor. Biz ziyaret ettiğimizde hemen yanı başındaki Fransız Sarayı'nın süslerini yapıyorlardı. Kızı da mimar olan Kemal Usta yaptığı işi ince dekorasyon olarak tanımlıyor. Çizimlerini kalemle ve T cetveliyle yaptığının altını çizen usta, ne pahasına olursa olsun “çok konuşan, çokbilmiş adamın işini yapmam” diye de özellikle belirtiyor.

 Tavanlar

Atölyenin üst katı ise bir müzeye dönüşmüş. Hani en başta dedim ya, ‘tesadüfler sonucu’ diye, işte Boğazkesen Caddesi üzerinde tesadüfen Kartonpiyer Müzesi tabelasını görmemizi kast ediyordum. Yüksek tavanlı geniş odalarda sergilenen yüzlerce kartonpiyer tarzlarına, kullanım alanlarına ve işlevlerine göre tasnif edilmiş. En eskisi 1885’e kadar giden orijinal parçaların da bulunduğu bu müzenin bir benzerini bulmak mümkün değil Kemal Usta. İnternette araştırdıktan sonra anlıyorum ki, çeşitli arşivler var ama bu hikayelerle bir kent müzesine dönüşmüş bir Kartonpiyer Müzesi yok.

Muzik aletleri

Çeşitli okullardan gelen akademisyenler ve yabancı basın dışında Kemal Usta’yı henüz küçük gruplar ve kulaktan dolma bilgilerle öğrenenler ziyaret ediyor. Daha fazla söze hacet yok. En iyisi yolunuz Tophane’ye düştüğünde itekleyin 67 numaralı büyük kapıyı ve üstadla kendiniz tanışın. O anlatsın size detaylarını.

Atolye

 

YAZAR HAKKINDA

BARIŞ ÇAKMAKCI

BENZER İÇERİKLER