#yaşam

GÖKTAŞI HATIRASI

| 9 Mart 2016 #yaşam

Göktaşı tarafından açılmış bir krater

Uzay boşluğunda oradan oraya savrulan göktaşlarının yaklaşık 500 kadarı her yıl Dünya’mıza düşüyor. Ancak bunların yalnızca beş ya da altısı radarlar ya da geride bıraktıkları izler sayesinde tespit edilebiliyor. Yeryüzünde bir krater oluşturabilecek büyüklükteki göktaşlarıyla ise neyse ki sıkça karşılaşmıyoruz.

100 metre çapındaki göktaşları ortalama 5200 yılda bir Dünya’ya çarpıyor. Bu değer küçük gibi görünse de göktaşının sahip olduğu hızdan ötürü 1,2 km çapında bir krater oluşturabiliyor. Üstelik 3,8 mega-tonluk TNT patlamasına eşdeğer bir güç açığa çıkarıyor. Bu, İkinci Dünya Savaşı sırasında ABD’nin Japonya’nın Hiroşima ve Nagasaki kentlerine attığı atom bombalarının gücünün toplamının binlerce katına denk geliyor.

Çapı yalnızca 100 metre olan bir göktaşı bile bu denli büyük bir yıkıma yol açabilirken daha büyüklerinin gücünü hayal etmek bile zor geliyor değil mi? İçiniz rahat olsun, istatistiksel olarak dev göktaşlarından korkmamızı gerektirecek bir durum varmış gibi görünmüyor. Çapı 1 km’yi bulan göktaşları 500 bin yılda bir, 5 km’yi bulanlar ise 20 milyon yılda bir Dünya’ya çarpıyor. Onlardan da büyük, çapı 10 km olan bir göktaşının Dünya’ya çarptığı son tarih ise 66 milyon yıl önceye kadar uzanıyor. Tabii bu göktaşının Dünya’nın o zamanki sakinleri olan dinozorların neslinin tükenmesine neden olduğunu da belirtmemiz gerek.

Dünya üzerinde göktaşlarının neden olduğu tanımlanmış 188 krater bulunuyor. Ancak bunların çok az bir kısmı doğal etkenlerin sebep olduğu tahribattan kurtulabilmiş. Bunlardan 16’sının Dünya’mıza bıraktığı hatıralar ise hemen aşağıda. 

BARRINGER KRATERİ

BARRINGER KRATERİ
Arizona Çölü’nün kuzeyinde yer alan Winslow kasabası yakınlarındaki bu devasa krater, göktaşlarının neden olduğu en etkileyici coğrafi oluşumların başında geliyor. Uzun yıllar boyunca volkanik kökenli olduğu düşünülen krateri bir göktaşının meydana getirdiği ortaya çıkınca, Dünya’nın birçok köşesinde burada bulunan izler ışığında yeni krater keşifleri yapılmış.1200 metre çapındaki kraterin derinliği tam 170 metre. Yaklaşık 50 bin yıl önceki bir çarpmanın hediyesi.

 

PINGUALUIT KRATERİ

PINGUALUIT KRATERİ
1,4 milyon yıl önce oluşan kraterin çapı 3,44 km derinliği ise 400 metre. Kanada’nın Quebec şehri sınırları içindeki kraterin kenar kısımları çevresinden 160 metre yüksekte. Dünyanın en temiz su kaynaklarından birine ev sahipliği yapan Pingualuit Krateri’nde su altı görüş mesafesi yaklaşık 35 metre

 

WOLFE CREEK KRATERİ

WOLFE CREEK KRATERİ
Bu iyi korunmuş krater, 300 bin yıl kadar önce 50 bin tonluk bir göktaşının çarpması sonucu oluşmuş. 880 metre çapındaki kraterin düz formlu tabanı çevresinden 55 metre derinde. Batı Avustralya’daki Büyük Sandy Çölü’nün kuzey doğu köşesinde bulunan kraterde yaz yağmurlarının suyuyla büyüyen ağaçlar ilginç bir görüntü oluşturuyor.

 

AMGUID KRATERİ

AMGUID KRATERİ
Cezayir’deki kraterin çapı 500, derinliği ise 65 metre. 10 bin ila 100 bin yıllık olduğu tahmin edilen kraterin ortasında rüzgarın getirdiği kumların olması, uzaydan beyaz olarak görünmesini sağlıyor.

 

AOROUNGA KRATERİ

AOROUNGA KRATERİ
Sahra Çölü’nün Çad sınırları içinde kalan krater en iyi korunanlardan biri. Birçok küçük halkayla çevrili kraterin dünyaya çarpmadan önce parçalara ayrıldığına inanılıyor. Tahmini yaşı 345 milyon yıl.

 

LONAR KRATERİ

LONAR KRATERİ
Adını Hindistan’ın Maharashtra şehri yakınlarındaki Lonar Köyü’nden alan krater 52 bin yıllık. Derinliği 150 metreyi bulan kraterin çapı 1,8 km.

 

GOSSE’S BLUFF (TNORALA) KRATERİ

GOSSE’S BLUFF (TNORALA) KRATERİ
Avustralya’nın kızıl topraklarla çevrili Alice Springs bölgesinin 175 km batısında yer alan kraterin 142 milyon yıl önce bir göktaşı ya da kuyruklu yıldız tarafından oluşturulduğu tahmin ediliyor. Orijinali 22 km çapında olan krater bugün 5 km çapında ve 180 metre yükseklikte.

 

TENOUMER KRATERİ

TENOUMER KRATERİ
Sahra Mölü’nün Moritanya sınırları içinde yer alan Tenoumer, 1,9 km çapında ve halkasının yüksekliği kimi noktalarda 100 metreye ulaşıyor. 10-30 bin yıllık olduğu tahmin ediliyor.

 

TSAWAING KRATERİ

TSAWAING KRATERİ
170 ila 270 bin yıllık olduğu tahmin edilen krater, kaynak, yer altı ve yağmur sularının dolmasıyla karbonat ve sodyum klorit açısından zengin bir göle dünüşmüş.

 

ROTER KAMM

ROTER KAMM
2,5 km çapındaki kraterin derinliği aslında 130 metre olmasına rağmen içine dolan 100 metrelik kumdan ötürü çok daha sığ görünüyor. 4-5 milyon yıl önce oluştuğu tahmin ediliyor.

 

MANICOUAGAN KRATERİ

MANICOUAGAN KRATERİ
Kanada’nın Quebec şehrindeki bir diğer krater olan Manicouagan, görünür etkisi en büyük krater unvanına sahip. 215,5 milyon yaşındaki kraterin çapı tam 5 km. Göktaşının gücünden ötürü kraterin halkaları 100 km’lik bir alana kadar uzanıyor. İç kısmında Manicouagan Rezervuarı yer alıyor.

 

SHOEMAKER KRATERİ

SHOEMAKER KRATERİ
Batı Avustralya’daki kraterin 12 kilometrelik çapı halkaları da dahil edince 30 km’ye çıkıyor. Yaşı bilinmiyor.

 

CLEARWATER GÖLLERİ

CLEARWATER GÖLLERİ
Kanada, Quebec’teki bu iki göl biri 26 bir diğeri 36 km’lik çapa sahip iki kraterden oluşuyor. Geçmişte her iki kratere de aynı meteorun sebep olduğu düşünülüyordu ancak yürütülen araştırmalar neticesinde doğudaki kraterin 460-470 milyon yıl önce, batıdakinin ise 286 milyon yıl önce oluştuğu ortaya çıktı.

 

KAALI KRATERİ

KAALI KRATERİ
Estonya’nın Saamremaa Adası’ndaki krater yalnızca 7600 yıllık. Göktaşının atmosfere girişiyle birlikte parçalara ayrılmasından ötürü aynı bölgede 9 farklı krater bulunuyor. Bunların en büyüğü 110 metre çapında ve 22 metre derinliğinde. kalanların büyüklüğü ise 12 ila 40 metre arasında değişiyor.

 

KAMIL KRATERİ

KAMIL KRATERİ
2008’de Google Earth aracılığıyla keşfedilen bu krater yaklaşık 5 bin yıl önce oluşmuş.44 metre çapında ve 16 metre derinliğinde.

 

BOSUMTWI GÖLÜ

BOSUMTWI GÖLÜ
1,07 milyon yıl önce Dünya’ya çarpa bir göktaşının oluşturduğu krateri dolduran göl 10,5 km’lik bir alana yayılıyor. Popüler bir turistik merkez olan gölde çeşitli su sporları ve balıkçılık yapılıyor. Gölü çevrelen 30 köyde yaklaşık 70 bin kişi yaşıyor.

Kaynak: Amusing Planet