#yaşam

PERU'NUN TUZ YAMAÇLARI

KERİMCAN AKDUMAN | 19 Ekim 2016 #yaşam

3.300 metre rakımda yüzlerce yıldır devam eden kolektif üretim

Kutsal Vadi, Peru’nun en ilginç yerlerinden biri. İnkalar dönemine ait onlarca kalıntıya ev sahipliği yapan bölge, ülkenin kültürel ve tarihsel merkezi. Öte yandan İnkaların eski merkezi, İnka öncesi döneme ait, çok bilinmeyen bir başka yere ev sahipliği yapıyor: Maras Tuzlası.

Maras Tuzlası, bilinen tuzlaların aksine düz bir bölgede bulunmuyor. Ufak bir vadinin arasında, dik yamaçlara kurulmuş teraslardan oluşan bir alan. İnkalardan önce, Quechua tarafından inşa edilmiş olan bu bölge, İnkalar döneminde de aynen kullanılmaya devam etmiş. Daha sonra gelen sömürge yönetimleri ve Peru hükümetleri de bu üretim tarzına bir müdahalede bulunmamış.

Koyu kahverengi tepelerin arasında bembeyaz havuzlarla ilk karşılaştığınızda insanı bir masal dekoruna sokan tuzla kısaca şu mantıkla işliyor. Dağlardan gelen, çok yüksek tuz oranlı yer altı kaynak suları havuzlara alınıyor. Bu havuzlarda sular güneşle buharlaşırken, içerisindeki tuz havuzda kalıyor. Aslında tüm havuzlar birer tuz tarlası. Ardından bu tuzlar biriktikçe havuzun sorumlusu tarafından hasat edilip çuvallara dolduruyor.

Havuz sorumluları oradaki tüm üretimi yürütüyor. Çünkü havuzlar kimsenin mülkiyetinde değil. Tüm tuzla Mara Köyü’ne ait. Bu kooperatif sisteminde tarlalar çalışmak isteyen köylülere ailesinin büyüklüğü oranında pay ediliyor. Sisteme yeni dahil olan köylülere en uzaktaki tarlalar veriliyor. Tüm üretim süreci köylülerin elinde olduğu için kendi adaletlerini sağlıyorlar. Her köylünün tuzlada kendi havuzunu kullanma hakkı var.

Tuzlayı ziyaret ederken dikkatimi çeken şeylerden biri kadın çalışanlar oluyor. Çavulları erkekler taşırken genelde tuzun toplanması gibi işleri kadınlar yapıyor. Peru’nun genelinde görülen tüm kadınların iş hayatına aktif katılma durumu en büyük şehirden en ücra köye kadar görülebiliyor. Ülkede yol inşaatı gibi ağır işlerde bile neredeyse yarı yarıya kadınlar çalışıyor.

Maras Tuzlası kısa bir ziyaret için masalsı bir ortam sunsa da çalışanların yüzlerinden işin ne kadar yıpratıcı olduğu açıkça anlaşılıyor. Yaklaşık 3.300 metrelik rakımda yer alan tuzlada güneş ışınları o kadar kuvvetli ki, bir süre hasat edilmeyen tuzlar bile güneşte yanıp renk değiştiriyor. Havuzlara açık kahverenginin farklı tonlarını veren de bu.

Maras Tuzlası, insanoğlunun aslında doğayla iş birliği yaptığında neler başarabileceğinin en güzel kanıtlarından biri. Yüzlerce yıldır, dağların arasında, sadece su ve güneş ikilisini kullanarak en önemli yaşamsal ürünlerden birini sağlayabilen insanoğlunun doğadan uzaklaştıkça artan çaresizliğinin de belki güzel bir açıklaması.

ÜÇ SINIRIN BİRLEŞTİĞİ YER: LETICIA

etiketler

peruinkatuz

YAZAR HAKKINDA

KERİMCAN AKDUMAN