#yaşam

UZAYDAKİ ÇÖPLER NASIL TEMİZLENECEK?

| 30 Kasım 2016 #yaşam

50'li yılların sonu, insanoğlunun uzay macerasında önemli bir dönüm noktası oldu. Uzay yolculuklarının başlamasıyla birlikte bilimsel araştırmalar hızlandı, evrene dair bildiklerimiz arttı ve teknoloji daha önce hiç olmadığı kadar büyük bir hızla gelişim gösterdi. Dünyanın dört bir yanını birbirine bağlamamıza da yardımcı olan uzay çalışmaları, aradan geçen yıllar içinde geride büyük bir çöp yığını bıraktı.

Bilim insanlarının araştırmalarına göre halihazırda dünya yörüngesinde büyüklüğü 10 cm'den fazla olan 22 binin üzerinde "çöp" bulunuyor. Uzay araçlarından, uydulardan kalan ve ağırlığı 7 bin tonu bulan bu parçalar öylece boşlukta gezdiği için geleceğin uzay araştırmaları için de büyük bir risk teşkil ediyor. Temizlemek için onları patlatmak da bir çözüm değil çünkü böyle bir girişim parçaların daha da küçülüp daha da çok alana yayılmasına neden olabilir. Peki ne yapmak gerek?

Görünen ve şu an için mümkün olan tek yol, çöpleri toplayıp atmosferde yanmasını sağlamak. Ancak bunu yapmak da pek öyle kolay değil. Surrey Üniversitesi'ne bağlı Surrey Uzay Merkezi'ndeki araştırmacılar bir süredir bu görevi yerine getirecek bir uzay aracı üzerinde çalışıyor. İlk testlerine önümüzdeki yıl başlanacak araç, ilk aşamada kendi kendine denemeler yapacak. Araç test sürecinde uzay boşluğuna bırakacağı bir parçayı özel tasarlanmış bir ağ düzeneğiyle yakalamaya çalışacak. Ardından gövdesinden çıkan bir hedefe zıpkınla atış yaparak yer çekimsiz ortamda hassasiyet ölçümleri yapacak. Son aşamada ise küçük bir yelken açıp, yakaladığı çöple birlikte birlikte atmosfere girerek yanacak.

Temizlik işlemi pek zorlu görünmese de maliyeti oldukça yüksek. 15 milyon avroya malolacak her bir uçuşta yalnızca tek bir uzay çöpü temizlenebilecek. Bu da toplamda yüzlerce milyar avroluk bir harcama demek. Temizlik sürecini zorlaştıran bir diğer şey ise bütün bu çöplerin farklı ülkelere ait olması. Uluslararası bir krize neden olmamak için bu noktada da fazlasıyla dikkatli olunması gerek.

Bu konu üzerine araştırmalar yürüten bilim insanları, Alçak Dünya Yörüngesi'nin yakın zaman içinde kullanılamaz hale geleceği ve bunun da iletişim, araştırma vb. amaçlarla uzaya gönderilen uyduların faaliyetlerini olumsuz etkileyeceği görüşünde. Küresel ısınmada olduğu gibi, uzay çöpünün temizliğinde de geç kalınması durumunda bugün üzerine pek kafa yormadığımız büyük sorunlar yaşayacağımız kesin.

etiketler

bilim uzay